Εκλεκτικές Συγγένειες: Ταξιτζής / Κόκκινο Χρυσάφι

Από τον Παναγιώτη Μπούγια

Ο Ταξιτζής (Taxi Driver, 1976)

Σκηνοθεσία: Μάρτιν Σκορσέζε

Παίζουν: Ρόμπερτ Ντε Νίρο, Τζόντι Φόστερ, Σύμπιλ Σέπερντ

113, 1.85:1

Κόκκινο Χρυσάφι (Talaye sorkh /Crimson Gold, 2003)

Σκηνοθεσία: Τζαφάρ Παναχί

Παίζουν: Χοσέϊν Εμαντεντίν, Καμιάρ Σεϊσί, Αζίτα Ραγιεζί

95’, 1.66:1

«Κάποια μέρα μια αληθινή βροχή θα έρθει και θα ξεπλύνει όλον αυτόν τον οχετό απ’ τους δρόμους». Το απόσπασμα απ’ το Αποκαλυπτικό voice-over του Τράβις Μπικλ είναι η πεμπτουσία ενός βρώμικου, προκλητικού, δίχως ίχνος διδακτισμού ψυχοδράματος. Από αυτά που μια φορά γίνονται στο σινεμά. Μοναχικός βετεράνος που ταλαιπωρείται από αϋπνία, περιπλανιέται στους υγρούς δρόμους της νυχτερινής Νέας Υόρκης μέσα σε κίτρινο μεταλλικό φέρετρο με τέσσερις τροχούς και διασταυρώνεται με όλη τη σαπίλα της πόλης. Το μετατραυματικό σύνδρομο που καραδοκεί στο ταραγμένο του μυαλό τον οδηγεί να αναλάβει καθαρτήρια αποστολή. Ενοχλητικό, εν τούτοις μαγευτικό, το ταξίδι του τελευταίου αποτελεί μια βαθειά εξερεύνηση του τέλματος που παραμονεύει στις εσχατιές του αμερικάνικου συλλογικού ασυνείδητου.

Εκλεκτικές Συγγένειες: Η Χρονιά με τα 13 Φεγγάρια - Η Φλόγα που τρεμοσβήνει

Από τον Παναγιώτη Μπούγια

H Χρονιά με τα 13 Φεγγάρια (In Einem Jahr Mit 13 Monden, 1978) Σκηνοθεσία : Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ

Παίζουν: Φόλγκερ Σπένγκλερ, Ίνγκριντ Κάβεν, Γκότφριντ Τζον

124΄, 1.66 : 1

Η Φλόγα που τρεμοσβήνει (Le feu follet, 1963)

Σκηνοθεσία : Λουί Μαλ

Παίζουν: Μωρίς Ρονέ, Λένα Σκέρλα, Ζαν Μορώ

108΄, 1.66 : 1

Γυρισμένη στον απόηχο της πραγματικής αυτοκτονίας του εν διαστάσει εραστή του, η ταινία του Φασμπίντερ περιγράφει τις τελευταίες μέρες της ζωής μιας τρανσέξουαλ που οδηγείται μέσα από την απόγνωση στην αυτοκτονία και αποτελεί μια αποσταγμένη, αδυσώπητη, βαθιά προσωπική και συναισθηματικά ειλικρινή αναφορά στην ανάγκη του ανθρώπου για αγάπη, αποδοχή και το δικαίωμα να «ανήκει» κάπου. Το κυρίαρχο μοτίβο της «ετεροπροσωπίας» (ο κεντρικός χαρακτήρας ετεροπροσδιορίζεται όχι μόνο από τους εκάστοτε εραστές του, αλλά κι από τα ρούχα που φορά) και της απόρριψης - εν είδει κάθαρσης - του «δέρματος», συμβολίζεται ανεξίτηλα στα πλάνα με τις αγελάδες που αφαιμάσσονται και γδέρνονται στα σφαγεία, την ίδια στιγμή που η Ελβίρα (η ερμηνεία του Φόλκερ Σπένγκλερ ισορροπεί συγκλονιστικά μεταξύ αυτοσαρκασμού και τραγικής θεατρικότητας) απαγγέλει στίχους του Γκαίτε.

Εκλεκτικές Συγγένειες: Umberto D. - Wendy and Lucy

Από τον Παναγιώτη Μπούγια

Umberto D. (1952)

Σκηνοθεσία : Βιτόριο Ντε Σίκα

89΄, 1.37 : 1

Wendy and Lucy (2008)

Σκηνοθεσία : Κέλλυ Ράϊχαρτ

80΄, 1.85 : 1

Στο «Umberto D.», ο Ντε Σίκα δεν έχει πρωταρχικό στόχο το σχόλιο γύρω από την έλλειψη κοινωνικής πολιτικής στη μεταπολεμική Ιταλία - όπως μαρτυρά η εκπληκτική εναρκτήρια σεκάνς της διαδήλωσης των συνταξιούχων. Χρησιμοποιεί το «ανώνυμο» πρόσωπο του ερασιτέχνη Κάρλο Μπατίστι, στο ρόλο ενός ανθρώπου που δυσκολεύεται να επιβιώσει μέσω της πενιχρής του σύνταξης, για να παρουσιάσει μια περισσότερο συναισθηματική εκδοχή του ιταλικού νεορεαλισμού. Το πιο παραστατικό δείγμα της κινηματογραφικής του γλυπτικής, είναι οι ρωγμές στο πρόσωπο του 70χρονου πρωταγωνιστή του, που αγωνίζεται να διατηρήσει την αξιοπρέπεια και την περηφάνια του σε μια πόλη όπου την ανθρώπινη καλοσύνη φαίνεται να έχουν καταπιεί οι δυνάμεις του εκσυγχρονισμού. Στο φιλμ του Ντε Σίκα, όπως και σε εκείνα του Τσάπλιν, ο κόσμος παρουσιάζεται σαν ένα μέρος που κατοικείται από θύτες και θύματα. Όταν οι άνθρωποι δεν είναι κακόβουλοι (όπως η ανάλγητη σπιτονοικοκυρά του Ουμπέρτο), απλά αδιαφορούν για τον πόνο των άλλων.

Εκλεκτικές Συγγένειες: Ossessione vs. Thérèse Raquin

Από τον Παναγιώτη Μπούγια

Ossessione (Διαβολικοί Εραστές, 1943)

(βασισμένο στη νουβέλα του Τζέιμς Κέην «Ο Ταχυδρόμος Χτυπάει Πάντα Δυο Φορές»)

Σκηνοθεσία: Λουκίνο Βισκόντι

Παίζουν: Μάσιμο Τζιρότι, Κλάρα Καλαμάϊ

134΄, 1.37:1  

Thérèse Raquin (Ερασταί της Σάρκας, 1953)

(βασισμένο στην ομώνυμη νουβέλα του Εμίλ Ζολά) 

Σκηνοθεσία: Μαρσέλ Καρνέ

Παίζουν: Σιμόν Σινιορέ, Ραφ Βαλόνε

102’, 1.37:1  

Το μοτίβο των καταραμένων εραστών και ο διαλεκτικός στοχασμός  πάνω στο τρίπτυχο πάθος – βία – αποξένωση, ανταμώνουν σε δύο φιλμ που συνθέτουν μια αστραφτερή αλληγορία πάνω στην προαιώνια σύγκρουση της επιθυμίας με το θάνατο και  επιφέρουν τη ρήξη με τον εφησυχασμό, υπογραμμίζοντας τα ηθικά διλήμματα και την έλλειψη εμπιστοσύνης στις κοινωνικές δομές της εποχής τους.