Movie to Remember: In A Lonely Place (1950)

Από τον Ηλία Δημόπουλο

“I was born when she kissed me. I died when she left me. I lived a few weeks while she loved me.”

Αν παρατηρήσεις κάθε μεγάλος σταρ έχει έναν συγκεκριμένο τρόπο κίνησης. Ο Τζον Γουέϊν περπατούσε και δεν έτρεχε κάστανο. Ήταν σαν να τον περίμενε το περιβάλλον του. Ο Κάρι Γκραντ ελισσόταν στον χώρο, νόμιζες ότι κάπου θα βρει κι όμως αυτός κομψά απέφευγε τα εμπόδια. Ο Γκάρι Κούπερ στεκόταν. Ο Τομ Κρουζ τρέχει διαρκώς σαν για να γλυτώσει από κάτι. Ο Μπόγκαρτ περπατούσε διαρκώς ορμητικά και σταματούσε απότομα μια στιγμή λες πριν το χείλος ενός κάποιου γκρεμού. Στο In A Lonely Place είναι η πρώτη και η μοναδική φορά που ο Μπόγκαρτ είναι ήδη πεσμένος στο γκρεμό του.

Η Αλίκη Δεν Μένει Πια Εδώ (1974)

Από τον Χρήστο Ζαφειριάδη

Σκηνοθεσία: Μάρτιν Σκορσέζε

Πρωταγωνιστούν: Έλεν Μπέρστιν, Κρις Κριστόφερσον, Χάρβεϊ Καϊτέλ, Ντάιαν Λαντ

112’, 1.85 : 1

Για την Alice θα μπορούσε κάποιος να μιλάει για ώρες. Όχι γιατί ο χαρακτήρας της είναι τόσο μοναδικός, ούτε γιατί τα μάτια της Μπέρστιν που την ερμηνεύει είναι τόσο υπέροχα εκφραστικά, αλλά γιατί μέσα σε αυτά μπορείς να αναγνωρίσεις ακατάβλητα χαρακτηριστικά των ανθρώπων της διπλανής πόρτας. Ανθρώπων που νόμιζαν ότι η ζωή έρχεται πάντα όπως την περιμένουμε, που πίστεψαν ότι το εφήμερο μετατρέπεται καμιά φορά σε παντοτινό, ανθρώπων που γεύτηκαν το όνειρο αλλά δεν κατάφεραν ποτέ τους να το κατακτήσουν. Αντίθετα, αντίκρισαν την επιθυμία να σβήνει και να θυσιάζεται σε έναν αμείλικτο βωμό που λέγεται πραγματικότητα και μάλιστα με την σφραγίδα της συγκατάθεσής τους.

Movie to Remember (8): The Night of the Hunter

Από τον Ηλία Δημόπουλο

Η Νύχτα του Κυνηγού (1955)

Σκηνοθεσία: Τσαρλς Λότον 

Πρωταγωνιστούν: Ρόμπερτ Μίτσαμ, Σέλι Γουΐντερς, Μπίλι Τσάπεν, Σάλι Τζέϊν Μπρους, Λίλιαν Γκις

93’, 1.66:1

Πριν πολλά-πολλά χρόνια στο περιοδικό ΣΙΝΕΜΑ – στην κατά κόρον καλή του συγγραφική εποχή – λέγαμε ποια είναι η αγαπημένη ταινία του καθενός. Συζητώντας με τον Χρήστο Μήτση μαθαίνω πως του διευθυντή μας Γιώργου Τζιώτζιου – του οποίου η απουσία είναι επιτακτική από τον χώρο κι εμένα προσωπικά – είναι η Νύχτα του Κυνηγού. Εικοσαετής, σε μια εποχή άνευ downloading αλλά και διαδικτυακών αγορών, χρόνος προϊστορικός θα σου φαίνεται, υποδύθηκα επιτυχώς πως ήξερα περί τίνος πρόκειται. Δεν είχα ιδέα, φυσικά. Αλλά μου εντυπώθηκε. Λίγα χρόνια μετά η ταινία επανεκδόθηκε στις αίθουσες και η εύνοιά μου ήταν προδιαγεγραμμένη. Η ταινία έπρεπε να μου αρέσει.

Θέλω να πω, αντικειμενικότητα για μένα στην αντίληψή μου ως θεατή/γραφιά δεν οφείλεται. Οφείλονται αγάπη, τεκμηρίωση και συνδρομή όποιου υπάρχοντος ταλέντου για να παροτρύνεις ρυθμικά τον αναγνώστη σου να μην ντραπεί και κείνος την αγάπη του.

Movie to Remember (7): Duel

Από τον Χρήστο Ζαφειριάδη

Η Μονομαχία (1971)

Σκηνοθεσία: Στίβεν Σπίλμπεργκ

Πρωταγωνιστούν: Ντένις Γουίβερ, Ζακλίν Σκοτ

Τηλεταινία, 90’,  1.33 : 1

Αν κάτι πρέπει να χαρακτηρίζει το σινεμά του Spielberg, αυτό είναι ο τρόπος με τον οποίο έχει κατανοήσει και υπόγεια προβάλει τους εαυτούς μας μέσα στις ταινίες του. Το Duel είναι μια σπάνια απολαυστική ταινία, όχι γιατί είναι τόσο όμορφα γυρισμένη, αλλά γιατί καταφέρνει και μιλάει με διαχρονική ευκολία για τον σύγχρονο άνθρωπο, με τα έμφυτα και αμετάβλητα ένστικτα επιβίωσης που τον καθορίζουν.

Τοποθετημένο στους ξεχασμένους και σκονισμένους αυτοκινητόδρομους της αμερικανικής επαρχίας (εκεί όπου συντελείται το ξεγύμνωμα του πολιτισμικού χαρακτήρα), το Duel φέρνει τον κεντρικό πρωταγωνιστή της ταινίας , με το συμβολικό όνομα Man(n) και το μικροκαμωμένο του Dodge Valiant,  αντιμέτωπο με την απειλή ενός βρώμικου Peterbilt, ένα γιγάντιο φορτηγό θηρίο με άγνωστο οδηγό, το οποίο προκαλεί τον τρόμο και επιτίθεται χωρίς προφανές κίνητρο και αιτία στο θύμα του. Ένας αγώνας δρόμου και επιβίωσης ξεκινά (“everybody runs”) στον οποίο το απολίτιστο και αγνώστου ταυτότητας βυτίο εκπνέει σκόνη, μονοξείδιο του άνθρακα και φλόγες, ενώ το μικρό αμερικάνικο τυπικό (γι’ αυτό και συμβολικό) αυτοκίνητο αποπνέει ανασφάλεια και ανησυχία για την ίδια του τη ζωή.

Movie to Remember (6): Following

Από τον Ιωάννη 'Moody' Λαζάρου

Η Παρακολούθηση (1998)
Σκηνοθεσία: Κρίστοφερ Νόλαν

Πρωταγωνιστούν: Τζέρεμι Θίομπολντ, Άλεξ Χο, Λούσι Ράσελ

69 λεπτά, 1.37:1

Το πρώτο μέλημα ενός κινηματογραφιστή οφείλει να είναι η αποπλάνηση του θεατή. Απαραίτητο κρίνεται το δόλωμα, που εν προκειμένω είναι ένας άνθρωπος που μοιράζεται το κατ’ εξοχήν σινεφιλικό συνήθειο. Είναι ηδονοβλεψίας ζωών άλλων. Αρχικά, δεν έχει σημασία ποιων άλλων. Κάποιου μέσα στο πλήθος, όλοι ικανοποιούν την ιδιαιτερότητά (;) του. Με τον καιρό, αρχίζει να ξεχωρίζει τις πιο θελκτικές περιπτώσεις και εστιάζει σ’ αυτές. Εκεί και το οριακό σημείο όταν η ιδιαιτερότητα μπορεί να μετατραπεί σε ανεξέλεγκτη εξάρτηση. Τότε που γίνεται τσακωτός και είτε το βάζει στα πόδια είτε πέφτει στα βαθιά.

Movies to remember (5): Coup de torchon

Από τον Παναγιώτη Μπούγια

To Ξεκαθάρισμα (1981)

Σκηνοθεσία: Μπερτράν Ταβερνιέ

Παίζουν: Φιλίπ Νουαρέ, Ιζαμπέλ Υπέρ, Στεφάν Οντράν

123’, 1.66:1

Μια γαλλική αποικία στην καρδιά της Αφρικής. Η δράση εκτυλίσσεται - σχεδόν αποκλειστικά - ανάμεσα στους λευκούς αποικιοκράτες. Ο τοπικός εκπρόσωπος του νόμου (τον υποδύεται με γουντιαλενικό κυνισμό ο μέγας Νουαρέ) είναι η προσωποποίηση της αποτυχίας. Ένας άβουλος τύπος χωρίς περηφάνια, χωρίς αξίες, που κάνει μονίμως τα στραβά μάτια. Οι πάντες (συμπεριλαμβανομένης της συζύγου του) τον ταπεινώνουν διαρκώς. Ώσπου μια μέρα, θα μετατραπεί σε έναν μακιαβελικό εξολοθρευτή άγγελο.

Άκρως στυλάτο και βαθιά σαρκαστικό, το εμπνευσμένο αυτό νεονουάρ αποτελεί διασκευή της pulp νουβέλας «Pop.1280» του «πάπα» Τζιμ Τόμσον, μεταφέροντας όμως την ιστορία του ήρωα και της παράταιρης ερωμένης του (Ιζαμπέλ Υπέρ) από τον αμερικανικό Νότο στη γαλλική Δυτική Αφρική (σημερινή Σενεγάλη) του 1938. Ταυτόχρονα, συνιστά μια κινηματογραφική άσκηση ύφους (τελικά, ειδολογικά ακατάτακτη) που δρασκελίζει τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στη βία και το λυρισμό, χάρη στο άφθονο μαύρο χιούμορ και την οπτική του κομψότητα.

Διαδραματιζόμενο σε μια μοραλιστική No Man’s Land (τα έργα του Τόμσον συνιστούν οδυνηρές σπουδές ενός κόσμου πέρα απ’ την ηθικολόγηση), το Ξεκαθάρισμα δεν είναι παρά η ιστορία ενός «τρελού αγίου», σε έναν κόσμο που οι έννοιες του Καλού και του Κακού δεν έχουν απολύτως κανένα νόημα (κάποιοι πυροβολούν για διασκέδαση τα κουφάρια των νεκρών από δυσεντερία που ρίχνονται στα νερά του ποταμού - καθώς γι’ αυτούς δεν υπάρχει θέση στο νεκροταφείο!).

Όπως και στον Ταξιτζή του Σκορσέζε, η αρχική ταύτιση σταδιακά λειτουργεί εναντίον του θεατή, καθώς ο τελευταίος αμφιταλαντεύεται και ανασκουμπώνεται μπροστά στη φρίκη των ιδιοφυώς διαβολικών εκλογικεύσεων που προτάσσει ο ήρωας για τις πράξεις του. Ταυτόχρονα συναντάς και την αποδραματοποιημένη χρήση των όπλων: o Lucien Cordier του Ταβερνιέ αφαιρεί ζωές με μια ουδετερότητα εντυπωσιακή που παραπέμπει βέβαια ευθέως στο αμοραλιστικό σύμπαν του κλασσικού νουάρ.

Οι χαλαροί – σχεδόν φυσικοί – ρυθμοί του φιλμ εξελίσσονται κάτω από ηλιόλουστα πλάνα (κοντράστ με τη νουάρ αφήγηση), ενώ η χρήση της κάμερας δημιουργεί την αίσθηση της περιπλάνησης σε μια σειρά από αναπόφευκτα γεγονότα. Η αρχική και τελική σεκάνς συνιστούν μια πλάγια επίθεση στην αινιγματική ηθική της εξουσίας. Η επισφαλής ισορροπία (ή ανισορροπία) που υιοθετεί ο Ταβερνιέ, συνθέτει μια μεθυστική, αμφιλεγόμενη, πολυεπίπεδη, μηδενιστική και ηθικά αμφίσημη κινηματογραφική εμπειρία που πρέπει να γευτείς οπωσδήποτε.

Movie to Remember (4): Walkabout

Από τον Τάσο Μελεμενίδη

Περιπλάνηση (1971)

Σκηνοθεσία: Νίκολας Ρεγκ

Παίζουν: Τζένι Άγκιουτερ, Λουκ Ρεγκ

100’, 1.85:1

Την εποχή που ένας Γερμανός (ο Βέρνερ Χέρτζογκ) θα εξερευνούσε ερήμους και βουνά στην Αφρική και την Ν. Αμερική για να ανακαλύψει τα όρια του ανθρώπινου χαρακτήρα, ένας Βρετανός (ο Νίκολας Ρεγκ) έβαζε στον κινηματογραφικό χάρτη το μαγευτικό τοπίο της Αυστραλίας στην προσπάθεια του να επεκτείνει τα όρια της κινηματογραφικής γλώσσας. Μετά την επιτυχία του Performance, ο Ρεγκ αφήνει 2 ανήλικα αδέρφια να εξερευνήσουν τον άγνωστο κόσμο της φύσης και ο ίδιος να πετύχει όσο καλύτερα γινόταν το στοιχείο του συνειρμού, κατακερματίζοντας την γραμμική αφήγηση, που μάλλον δε συμπαθούσε και πολύ.

Movie to Remember (3): Havana

Από τον Ηλία Δημόπουλο

Havana (1990)

Σκηνοθεσία: Σίντνεϊ Πόλακ

Πρωταγωνιστούν: Ρόμπερτ Ρέντφορντ, Λένα Όλιν, Ραούλ Τζούλια, Άλαν Άρκιν

144', 1.85:1

Δύο λόγοι αρκούν για να είναι η Αβάνα εδώ.

Πριν τους αναφέρω όμως να πω πως η Αβάνα μάρκαρε την έβδομη συνεργασία του Πόλακ με τον Ρέντφορντ, παραμένει μια από τις μεγαλύτερες εισπρακτικές αποτυχίες όλων των εποχών (κόστισε στην περιοχή των 40 εκατομμυρίων, μετά βίας ξεπέρασε τα 9), οι κριτικοί την έλουσαν χλιαρή περιφρόνηση, ενώ προωθήθηκε ως το γερό χαρτί της Γιουνιβέρσαλ για τα Όσκαρ εκείνης της χρονιάς, παίρνοντας τελικά μία υποψηφιότητα όλη κι όλη - για το φανταστικό σάουντρακ του Ντέϊβ Γκρούσιν.

Σήμερα, την θυμούνται μόνο όσοι την χρειάζονται.

Είμαι ένας απ’ αυτούς.

Movie to Remember (2): L' Homme Du Train

Από τον Γιάννη Σμοΐλη

Ο Άνθρωπος Του Τρένου (2002)

Σκηνοθεσία: Πατρίς Λεκόντ

Παίζουν: Τζόνι Χαλιντέι, Ζαν Ροσφόρ

90’

Ό,τι πιο κομψό μας έδωσε το γαλλικό σινεμά είδους στα 00's. Λυρικό, πολιτισμένο (όχι "κουλτουριάρικο"), έξυπνο, αστείο, άψογα ενορχηστρωμένο στις λέξεις και τις σιωπές του, συναρπαστικό χωρίς να επενδύει στη δράση (ο Λεκόντ ποντάρει κυρίως στο σασπένς που εκλύει η αντιπαράθεση δύο διαμετρικά αντίθετων αλλά αναπάντεχα αλληλοσυμπληρούμενων προσωπικοτήτων), φιλοσοφημένο, ποιητικό, με λίγα λόγια, ουσιαστικά καλλιτεχνικό.

Movie to Remember (1): I Know Where I'm Going

Από τη Νάντια Φωτεινή Βλάχου

Ο Δρόμος Της Καρδιάς Της (1945) 

Σκηνοθεσία: Μάϊκλ Πάουελ - Έμερικ Πρεσμπέργκερ

Πρωταγωνιστούν: Γουέντι Χίλερ, Ρότζερ Λίβσεϊ, Τζον Λόρι

91’, 1.37:1

Την πρώτη φορά που μπήκα στην αίθουσα για να δω το I Know Where I’m Going!, ομολογώ ότι το έκανα με αρκετό σκεπτικισμό – παρά το γεγονός ότι οι ταινίες των «Τοξοτών» Powell και Pressburger (Μαύρος Νάρκισσος, Τα κόκκινα παπούτσια, Η ζωή και ο θάνατος του συνταγματάρχη Μπλιμπ, A matter of life and death) συγκαταλέγονται ανάμεσα στις καλύτερες που έχω δει. Γι’ αυτό φταίει μάλλον ο κριτικός της πορτογαλικής ταινιοθήκης, που την προλόγισε ως “την ωραιότερη ταινία που έχει γυριστεί ποτέ”, διατύπωση που είχα θεωρήσει υπερβολική. Ο σκεπτικισμός μου, ωστόσο, εξανεμίστηκε από τα πρώτα λεπτά της προβολής.