Money Talks #006

Από τον Γιάννη Βασιλείου

Αν μπορεί να βγει κάποιο ασφαλές συμπέρασμα από τα αποτελέσματα του Χριστουγεννιάτικου box-office, αυτό είναι πως τις ημέρες των γιορτών το κοινό προτιμά να παρακολουθήσει στην οθόνη ένα παραμύθι. To Hobbit λοιπόν, με τον επηρμένο κι αδίστακτο δράκο με την χαρακτηριστική προφορά του Benedict Cumberbatch, έχει θρονιαστεί στην πρώτη θέση, ενώ το Frozen είχε αναμενόμενα εξαιρετικά κρατήματα και μέχρι το επόμενο σαββατοκύριακο αναμένεται να ξεπεράσει σε εισπράξεις το Monsters University της Pixar. Προς το παρόν πάντως τα 367 εκατομμύρια του Despicable Me 2, του εμπορικότερου animation της χρονιάς, μοιάζουν απλησίαστα. Πολύ καλά τα νούμερα και για τo Anchorman 2:The Legend Continues, το οποίο σε μόλις 10 ημέρες προβολής βρίσκεται μια ανάσα από τις συνολικές εισπράξεις του πρώτου, ενώ εκτός Αμερικής έχει συγκεντρώσει ήδη άλλα 25,4 εκατομμύρια σε μόλις 6 χώρες. Να τα ακούνε αυτά εκεί στην εγχώρια εταιρεία διανομής, που σκέφτονται να το στείλουν απευθείας στο DVD.

Για Μια Κινηματογραφική Κληρονομιά: Συντήρηση κι Αποκατάσταση (Μέρος Δεύτερο)

Από τον Αχιλλέα Παπακωνσταντή

Σχεδόν ταυτόχρονα με την ίδρυση των σινεματέκ και των κινηματογραφικών Αρχείων στην Ευρώπη, ξέσπασε μία βαρύνουσας σημασίας διαμάχη ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενες θεωρίες περί της συντήρησης των ταινιών. Επρόκειτο ουσιαστικά για δύο αντίπαλα ρεύματα, εκπροσωπούμενα από δύο επιφανείς προσωπικότητες: από την μία ο "ρομαντικός" Henri Langlois, από την άλλη ο "επιστήμονας" Ernest Lindgren. Ο πρώτος, ιδρυτής κι επί χρόνια διευθυντής της γαλλικής ταινιοθήκης, πρέσβευε τη θέση πως οφείλουμε να συντηρούμε ανεξαιρέτως όλες τις ταινίες. Μπροστά στο χρέος μας προς την κινηματογραφική κληρονομιά, την Ιστορία και την ανθρωπότητα, δεν είναι δυνατόν να προχωρούμε σε οποιαδήποτε διαλογή, εφαρμόζοντας μάλιστα κριτήρια αισθητικά, εξορισμού υποκείμενα σε αλλαγές με την πάροδο του χρόνου. Ο δεύτερος, διευθυντής του National Film Archive του British Film Institute, υιοθετούσε μια σκοπιά πραγματιστική και υποστήριζε πως η θέση του Γάλλου συναδέλφου του ήταν ολωσδιόλου ουτοπική. Από άποψη οικονομική και χωροθετική, είναι πρακτικά αδύνατο να συντηρηθούν όλες οι ταινίες.

Για Μια Κινηματογραφική Κληρονομιά: Συντήρηση κι Αποκατάσταση (Μέρος Πρώτο)

Από τον Αχιλλέα Παπακωνσταντή

Διανύοντας το δεύτερο αιώνα της ζωής της, η κινηματογραφική τέχνη έχει συμμορφωθεί σχεδόν ολοκληρωτικά στις επιταγές της ψηφιακής εποχής. Λίγοι είναι πλέον οι σκηνοθέτες που γυρίζουν σε φιλμ, την ώρα που οι σκοτεινές αίθουσες σε Ευρώπη κι Αμερική καταργούν, η μία μετά την άλλη, τις αναλογικές προβολές. Η μαθηματική κωδικοποίηση των φιλμικών δεδομένων στερεί από το σινεμά την απτή, υλική πλευρά της ύπαρξής του και η συζήτηση για τα υπέρ και τα κατά της αναπόφευκτης αυτής εξέλιξης παρουσιάζει πολλαπλές προεκτάσεις. Το παρόν κείμενο διαλέγει να επικεντρωθεί σε μία από αυτές: τις συνέπειες στο θεμελιώδες ζήτημα της κινηματογραφικής κληρονομιάς.

Movies to remember (5): Coup de torchon

Από τον Παναγιώτη Μπούγια

To Ξεκαθάρισμα (1981)

Σκηνοθεσία: Μπερτράν Ταβερνιέ

Παίζουν: Φιλίπ Νουαρέ, Ιζαμπέλ Υπέρ, Στεφάν Οντράν

123’, 1.66:1

Μια γαλλική αποικία στην καρδιά της Αφρικής. Η δράση εκτυλίσσεται - σχεδόν αποκλειστικά - ανάμεσα στους λευκούς αποικιοκράτες. Ο τοπικός εκπρόσωπος του νόμου (τον υποδύεται με γουντιαλενικό κυνισμό ο μέγας Νουαρέ) είναι η προσωποποίηση της αποτυχίας. Ένας άβουλος τύπος χωρίς περηφάνια, χωρίς αξίες, που κάνει μονίμως τα στραβά μάτια. Οι πάντες (συμπεριλαμβανομένης της συζύγου του) τον ταπεινώνουν διαρκώς. Ώσπου μια μέρα, θα μετατραπεί σε έναν μακιαβελικό εξολοθρευτή άγγελο.

Άκρως στυλάτο και βαθιά σαρκαστικό, το εμπνευσμένο αυτό νεονουάρ αποτελεί διασκευή της pulp νουβέλας «Pop.1280» του «πάπα» Τζιμ Τόμσον, μεταφέροντας όμως την ιστορία του ήρωα και της παράταιρης ερωμένης του (Ιζαμπέλ Υπέρ) από τον αμερικανικό Νότο στη γαλλική Δυτική Αφρική (σημερινή Σενεγάλη) του 1938. Ταυτόχρονα, συνιστά μια κινηματογραφική άσκηση ύφους (τελικά, ειδολογικά ακατάτακτη) που δρασκελίζει τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στη βία και το λυρισμό, χάρη στο άφθονο μαύρο χιούμορ και την οπτική του κομψότητα.

Διαδραματιζόμενο σε μια μοραλιστική No Man’s Land (τα έργα του Τόμσον συνιστούν οδυνηρές σπουδές ενός κόσμου πέρα απ’ την ηθικολόγηση), το Ξεκαθάρισμα δεν είναι παρά η ιστορία ενός «τρελού αγίου», σε έναν κόσμο που οι έννοιες του Καλού και του Κακού δεν έχουν απολύτως κανένα νόημα (κάποιοι πυροβολούν για διασκέδαση τα κουφάρια των νεκρών από δυσεντερία που ρίχνονται στα νερά του ποταμού - καθώς γι’ αυτούς δεν υπάρχει θέση στο νεκροταφείο!).

Όπως και στον Ταξιτζή του Σκορσέζε, η αρχική ταύτιση σταδιακά λειτουργεί εναντίον του θεατή, καθώς ο τελευταίος αμφιταλαντεύεται και ανασκουμπώνεται μπροστά στη φρίκη των ιδιοφυώς διαβολικών εκλογικεύσεων που προτάσσει ο ήρωας για τις πράξεις του. Ταυτόχρονα συναντάς και την αποδραματοποιημένη χρήση των όπλων: o Lucien Cordier του Ταβερνιέ αφαιρεί ζωές με μια ουδετερότητα εντυπωσιακή που παραπέμπει βέβαια ευθέως στο αμοραλιστικό σύμπαν του κλασσικού νουάρ.

Οι χαλαροί – σχεδόν φυσικοί – ρυθμοί του φιλμ εξελίσσονται κάτω από ηλιόλουστα πλάνα (κοντράστ με τη νουάρ αφήγηση), ενώ η χρήση της κάμερας δημιουργεί την αίσθηση της περιπλάνησης σε μια σειρά από αναπόφευκτα γεγονότα. Η αρχική και τελική σεκάνς συνιστούν μια πλάγια επίθεση στην αινιγματική ηθική της εξουσίας. Η επισφαλής ισορροπία (ή ανισορροπία) που υιοθετεί ο Ταβερνιέ, συνθέτει μια μεθυστική, αμφιλεγόμενη, πολυεπίπεδη, μηδενιστική και ηθικά αμφίσημη κινηματογραφική εμπειρία που πρέπει να γευτείς οπωσδήποτε.

Η Κρυφή Ζωή του Γουόλτερ Μίτι (2013) * * * * 1/2

Από τον Ιωάννη ‘Moody’ Λαζάρου

Σκηνοθεσία: Μπεν Στίλερ

Πρωταγωνιστούν: Μπεν Στίλερ, Κρίστεν Γουίγκ, Άνταμ Σκοτ, Σον Πεν

114 λεπτά, 2.35:1

Αν τα 24 κάδρα είναι αυτά που σκαρώνει κάποιος άλλος (και) για σένα, τότε το 25^ο είναι η αμιγώς δική σου, προσωπική, υπόθεση. Αυτό που παραμένει άδειο έως ότου το γεμίσεις εσύ (αν το θες), ο θεατής της δημιουργίας του προαναφερθέντος άλλου, και το προικίσεις σύμφωνα με τα βιώματα και τις ανάγκες σου.

Με αυτό κατά νου, ο Μπεν Στίλερ υπογράφει αυτή την καλλίγραφη αφιέρωση στην Τέχνη του, που αναμενόμενα αποτελεί και την πιο προσωπική του δημιουργική κατάθεση -μέχρι την επόμενη θέλω να πιστεύω. Έτσι, με την ειλικρίνεια και τη γνησιότητα που την διακρίνει, αυτή η «κρυφή ζωή» αποζητά ευθύς εξ αρχής τον ασπασμό, αν όχι εναγκαλισμό, σου.

Ο Λύκος της Γουόλ Στριτ (2013) * * * 1/2

Από τον Ηλία Δημόπουλο

Σκηνοθεσία: Μάρτιν Σκορσέζε

Πρωταγωνιστούν: Λεονάρντο ντι Κάπριο, Τζόνα Χιλ, Μάργκοτ Ρόμπι, Μάθιου Μακόναχι, Ρομπ Ράϊνερ, Ζαν Ντιζαρντέν

180', 2.35:1

 

Μέχρι την τελευταία 15ετία, όταν και η παράμετρος αυτή στο σινεμά του ατόνησε ελαφρώς, η υπόθεση Αμερικάνικο Όνειρο είναι για τον Σκορσέζε ακρογωνιαίος λίθος του καλλιτεχνικού υπαρξισμού του. Κι όταν λέω όνειρο, εννοώ την αντιμετώπιση της Αμερικής ως της χώρας της ευκαιρίας να γίνει ο καθένας, «κάποιος». Με την σκληρή δουλειά, ίσως με την σύμπτωση, μάλλον με το έγκλημα.

Ο Λύκος κλείνει μια άτυπη τριλογία που άρχισαν τα Καλά Παιδιά και το Καζίνο, τριλογία κατά την οποία ο Σκορσέζε αποκρυσταλλώνει και την θεματική του Αμερικάνου σε άνοδο και πτώση, που ο σκηνοθέτης διερευνά σχεδόν απαρέγκλιτα σε όλο του το έργο. Σ’ αυτήν ο Σκορσέζε μπόλιασε τον καθολικισμό του, την μεταπολεμική ιστορία της χώρας του και τον προσωπικό μοραλισμό του που ποτέ δεν εξέλειψε, αν και ποτέ η φιλμογραφία του δεν κατρακύλησε στην διδακτικότητα.