Τα Θαύματα (Le Meraviglie, 2014) ***

Από τον Παναγιώτη Μπούγια

Σκηνοθεσία : Αλίτσε Ρορβάκερ

Παίζουν : Άλμπα Ρορβάκερ, Μαρία-Αλεξάνδρα Λούνγκου, Σαμ Λούβικ, Ζαμπίνε Τιμοτέο, Μόνικα Μπελούτσι

110΄, 1.85 : 1

Πώς εξελίσσεται και πώς μεταβάλλεται ο ψυχισμός μιας έφηβης, επωμισμένης με ευθύνες που ξεπερνούν την ηλικία της και συνιστούν ταυτόχρονα καθήκον κι επιβάρυνση; Και πώς είναι το αίσθημα να ανήκεις σε ένα οικογενειακό περιβάλλον που επιθυμεί να σου κατευθύνει την πορεία στη ζωή;

Σε αυτά τα ερωτήματα προσπαθεί να απαντήσει η Ρορβάκερ μέσω της νεαρής Τζελσομίνα (εξαιρετική η Μαρία-Αλεξάνδρα Λούνγκου), μέλους μιας οικογένειας μελισσοκόμων που έχουν «γυρίσει» την πλάτη στον σύγχρονο τρόπο ζωής, αφηγούμενη μια ιστορία με αυτοβιογραφικά ψήγματα που πραγματεύεται την αναζήτηση ταυτότητας μέσα σε μια οικογενειακή «Βαβυλώνα»: ο πατέρας - ένας Γερμανός ιδεαλιστής που κατέφυγε στην ύπαιθρο- μιλάει σπαστά Ιταλικά κι η μητέρα εναλλάσσει- όταν πρόκειται για κάτι σοβαρό - τα Ιταλικά με τα Γαλλικά, σα να θέλει να μεταφέρει τη συζήτηση σε ουδέτερο έδαφος.

Ένα Περιστέρι Έκατσε Σε Ένα Κλαδί Συλλογιζόμενο Την Ύπαρξή Του (2014) ***1/2

Από τον Ιωάννη 'Moody' Λαζάρου

Σκηνοθεσία: Ρόι Άντερσον

Παίζουν: Νιλς Βέστμπλομ, Χόλγκερ Άντερσον

101’

Ο Ρόι Άντερσον («Τραγούδια από τον Δεύτερο Όροφο») αντιμετωπίζει τους ανθρώπους σα νεκρούς από καιρό (αφού γλέντησαν πρώτα για λίγο) και είναι σα να τοποθετεί στους δρόμους τα φαντάσματά τους. Φαντάσματα που δεν παρουσιάζονται τρομακτικά, αλλά τρομερά ματαιωμένα από τον ίδιο το ρου της ύπαρξής τους. Φέρνει το απρόοπτο έναντι της κανονικότητας, σε κάθε γωνιά του παγερού Σκανδιναβικού τοπίου, αλλά και των κλινικά αποσυναισθηματισμένων κλειστών χώρων, γεννώντας το σουρεαλιστικό και το παράδοξο μέσα από το φυσιολογικό, αν το καλοσκεφτείς.

Interstellar (2014) **1/2

Από τον Ηλία Δημόπουλο

Σκηνοθεσία: Κρίστοφερ Νόλαν

Πρωταγωνιστούν: Μάθιου Μακόναχι, Αν Χάθαγουεϊ, Ματ Ντέϊμον, Τζέσικα Τσάστεϊν.

169’, 2.35:1

Δεν ξέρω αν είναι δίκαιο κάθε τόσο να ανακηρύσσουμε «νέο Κιούμπρικ» κάθε δημιουργό που με την εκπληρωμένη φιλοδοξία ή την προικισμένη αποτελεσματικότητά του παρουσιάζει ένα έργο που μας θυμίζει τον «παλιό» Κιούμπρικ. Δεν είναι σίγουρα αρμόζον. Οι ίδιοι οι δημιουργοί, πόσο μάλλον επειδή είναι αυτόνομα σημαντικοί, δεν θα το ήθελαν να τους πετάνε οι κριτικοί στα μούτρα ότι είναι υβρίδια. Περισσότερο αποκαλύπτει την ανάγκη μας να εφεύρουμε έναν μεγάλο για τους καιρούς μας. Στην πραγματικότητα οι καιροί έχουν πάντα τους μεγάλους που τους αναλογούν – κι ο Νόλαν είναι σίγουρα ένας των δικών μας.

Ida (2013) ****

Από τον Ιωάννη 'Moody' Λαζάρου

Σκηνοθεσία: Πάβελ Παβλικόφσκι

Παίζουν: Αγκάτα Κουλέσα, Αγκάτα Τσεμπουκόφσκα

82’, 1.33:1 

Όπως ο άνθρωπος, αφού ανταμώσει την αγιοσύνη, αδυνατεί να βαστάξει μια ζωή ξοδεμένη στην αμαρτία· αντιστοίχως, δεν μπορεί να αφιερωθεί στην καλογερική αφού γευθεί την αμαρτία.

Ασπρόμαυρα κάδρα σε «πρωτόγονο» φορμά 4:3, χωρική τοποθέτηση στην κομμουνιστική, αποστερημένη Πολωνία, χρονική τοποθέτηση μια δεκαπενταετία μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου (αφού είχαν πρώτα εξοντωθεί τσουβάλια Πολωνοεβραίων από Ναζί, με πολλούς από τους ντόπιους είτε να συνδράμουν ή να αποσιωπούν τις θηριωδίες)· το τυπικό περίγραμμα αυτού του μινιμαλιστικού road movie με ατμόσφαιρα έργου δωματίου, όπου μια νεαρή ορφανή λίγο πριν ορκιστεί μοναχή, συναντά μια ελευθεριάζουσα θεία της για να μιλήσουν για το παρελθόν της οικογενείας.

Το Ανθρώπινο Κεφάλαιο (Il capitale umano, 2013) ****

Από τον Παναγιώτη Μπούγια

Σκηνοθεσία : Πάολο Βιρτσί

Παίζουν : Φαμπρίτσιο Μπεντιβόλιο, Βαλέρια Μπρούνι Τεντέσκι, Βαλέρια Γκολίνο, Ματίλντε Τζιόλι, Φαμπρίτσιο Τζιφούνι

111’,  2.35 : 1

Ο όρος «ανθρώπινο κεφάλαιο» είναι κατεξοχήν ασφαλιστικός όρος και αναφέρεται στην καθαρή αξία αποζημίωσης ενός παθόντος. Εν προκειμένω, ορίζει με πικρό σαρκασμό το πώς αποτιμώνται τα μέλη δύο οικογενειών, μιας καπιταλιστικής και μιας μεσοαστικής, η μοίρα των οποίων θα συνδεθεί μέσα από ένα τροχαίο.  Ο πάτερ φαμίλιας της δεύτερης, ένας νευρωτικός κτηματομεσίτης (Φαμπρίτσιο Μπεντιβόλιο), προσπαθεί αδέξια να αναρριχηθεί κοινωνικά, υποθηκεύοντας τα υπάρχοντά του για να συμμετάσχει στο hedge fund του αρχηγού της πρώτης (ένα χρηματοοικονομικό «εργαλείο»  που κερδοσκοπεί ενάντια στην οικονομική ανάκαμψη της Ιταλίας).

Το Κορίτσι που Εξαφανίστηκε (Gone Girl, 2014) ****1/2

Από τον Τάσο Μελεμενίδη

Σκηνοθεσία:Ντέιβιντ Φίντσερ

Πρωταγωνιστούν: Μπεν Άφλεκ, Ρόζαμουντ Πάικ, Νιλ Πάτρικ Χάρις, Κάρι Κουν

149’ , 2.35:1

Γυρισμένο σε εποχές που οι ταινίες μεσαίου προϋπολογισμού έχουν νικηθεί κατά κράτος από πανάκριβες ιστορίες υπερηρώων, τεράτων και εφήβων δυστοπικού μέλλοντος, το Gone Girl είναι πάνω απ΄ όλα μια διακήρυξη υπέρ τους. Ο Φίντσερ μοιάζει με τον καλύτερο πρεσβευτή τους, αντλώντας υλικό από ήδη γνωστές ιστορίες (στην προκειμένη ένα πρόσφατο λογοτεχνικό hit) και καταφέρνοντας με μεγάλη επιδεξιότητα να δημιουργεί σπουδαία φιλμ, που κάποτε θα αποτελούσαν τη ναυαρχίδα του αμερικανικού σινεμά, αλλά σήμερα μοιάζουν περισσότερο με παραδοξότητες για το ευρύ κοινό.

The Equalizer (2014) **1/2

Από τον Ηλία Δημόπουλο

Σκηνοθεσία: Αντουάν Φουκόα

Πρωταγωνιστούν: Ντενζέλ Ουόσινγκτον, Μάρτον Τσόκας, Κλόε Γκρέϊς Μόρετζ, Μπιλ Πούλμαν, Μελίσα Λίο

131’, 2.35:1

Είναι τόσο ελπιδοφόρο το Equalizer στην αρχή του που χαμογελάς μέσα σου για κείνη την 13 χρόνια ανεκπλήρωτη προσδοκία που είχε αφήσει το ευτυχές Training Day. Έχει έναν ήρωα μόνο και μονάχο, που στο κλινικά ήσυχο σπίτι του πλένει ένα πιάτο, ένα πηρούνι, ένα ποτήρι και στάζει μια σταγόνα στο νεροχύτη. Έχει στυλιζάρισμα που τρέχει απ’ τα μπατζάκια αλλά και στυλ που χαρίζει σε κοιτάσματα η ηγεμονική και των πάντων συνδετική παρουσία του Ουόσινγκτον. Έχει μια ηρεμία και μια ευκρίνεια στο χτίσμο της πλοκής του, που ισορροπεί την α λα Ghost Dog μαγκιά ενός αστού σαμουράϊ, με την πριγκιπική α λα Αμερικάνος μελαγχολία ενός χαρακτήρα με τόσο γεμάτο παρελθόν που δεν χρειάζεται να το αναδιφήσεις, αρκεί το πώς τροχοδρομεί κάθε του πράξη στον ενεστώτα.

Ο Λαβύρινθος (The Maze Runner, 2014) **1/2

Από τον Ιωάννη 'Moody' Λαζάρου

Σκηνοθεσία: Ουες Μπολ

Πρωταγωνιστούν: Ντίλαν Ο’Μπράιαν, Κάια Σκοντελάριο, Γουιλ Πούλτερ

113’

Στο πνεύμα της young-adult παραγωγής που αποτελεί, μαζί με τους σουπερήρωες, το πιο ισχυρό κομμάτι της κινηματογραφικής βιομηχανίας σήμερα, το πρώτο μέρος του «Λαβυρίνθου» φέρει όλη την απαραίτητη σθεναρή συγγένεια με το χρυσοφόρο “Hunger Games”, συστήνεται εν μέρει ως εναλλακτική του αποτυχημένου (όχι μόνο) εμπορικά “Ender’s Game”, ενώ στον πυρήνα του φωλιάζουν επιδραστικά concepts όπως αυτό των τηλεοπτικών “Lost”, μπολιασμένο με ένα δυστοπικό άγγιγμα παρεμφερές με του Τζος Γουίντον, που περισσότερο συναντάται στις τηλεοπτικές δουλειές του.

Μεγαλώνοντας (Boyhood, 2014) ****1/2

Από τον Ιωάννη 'Moody' Λαζάρου

Σκηνοθεσία: Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ

Πρωταγωνιστούν: Έλαρ Κολτρέιν, Πατρίσια Αρκέτ, Ίθαν Χοκ

165’, 1.85:1

Θραύσματα μιας ζωής που μπορεί να μη συνέβη ακριβώς όπως τη θυμάσαι και την εξιστορείς, αλλά όλοι ξέρουν πως πραγματική σημασία έχει μόνο το πώς καταγράφθηκε μέσα σου. Από τα πέντε (μιας και δε θυμάσαι σπουδαία πράγματα από πριν) ως την βιολογική ενηλικίωση, ανάμεσα στην παιδική ανεμελιά, τη γονεϊκή προστασία, την αγάπη πανταχόθεν, τις συγκρούσεις, την περιπέτεια διαφορετικών κατοικιών, διαφορετικών οικογενειών, διαφορετικών σχολείων και την υπευθυνότητα που σου τσαμπουνάνε δίχως φειδώ όλοι, εσύ ανακαλύπτεις την ευαισθησία σου, γνωρίζοντας μαγικά πως μονάχα μ’αυτήν έχεις να πορεύεσαι.

Ως εσωστρεφές παιδί που ψάχνεις τις απαντήσεις στις ερωτήσεις που ξεπηδούν με μανία απ’τα μελαγχολικά μάτια σου μα γρήγορα σου επιστρέφονται (δικές σου είναι, άλλωστε), τη μεγαλύτερη αδερφή που, έχεις και δεν έχεις κοντά σου, τη μάνα που καταφέρνει και χωρά πολλά καρπούζια κάτω απ’τη μασχάλη της, που δείχνει να ‘χει τις αντοχές να διορθώνει λάθη, να μηδενίζει και πάλι από την αρχή -και κάπου τη θαυμάζεις γι’αυτό κιόλας-, τον πατέρα που στέκει ως το πιο ευχάριστο φιλαράκι, που στα σίγουρα σ’αγαπά, όμως σπάνια είναι τριγύρω.

Ο Νο1 Καταζητούμενος (2014) ****

Από τον Γιάννη Βασιλείου

Σκηνοθεσία: Αντόν Κορμπάιν

Πρωταγωνιστούν: Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν, Γκριγκόρι Ντομπίτζιν, Ρέιτσελ ΜακΆνταμς, Γουιλέμ Νταφό, Ρόμπιν Ράιτ, Νίνα Χος.

122’, 2.35:1

Ο Γκίντερ και η Μάρθα συζητούν σε ένα καταγώγιο, όταν στο βάθος ένας μεθυσμένος χτυπά μια γυναίκα με την οποία λίγο πριν χόρευε και ερωτοτροπούσε. Ο Γκίντερ, για να αποκαταστήσει την τάξη, σηκώνεται και τον σωριάζει με μια γροθιά στο έδαφος, όταν το θύμα τού ζητά να σταματήσει σηκώνοντας τον μεθυσμένο από το έδαφος και εν συνεχεία συνεχίζοντας να χορεύει μαζί του μπρος στα έκπληκτα μάτια του Γκίντερ. Σ’αυτή την σκηνή μαθαίνεις όσα χρειάζεται για τον χαρακτήρα και για εκείνα που τον βαραίνουν.

Ο Γκίντερ είναι κατάσκοπος. Αυτό ξέρει να κάνει κι αυτό κάνει όλη του την ζωή. Μόνο αυτό. Έχει θυσιάσει το εγώ, τα ενδιαφέροντα, τα συναισθήματά του. Όλα στο όνομα ενός «ασφαλέστερου» κόσμου. Υπάρχει ένα υπόγεια σπαρακτικό στιγμιότυπο: Κάποια στιγμή θα φιλήσει πρόσκαιρα την συνεργάτιδα του, προκειμένου να μην γίνουν αντιληπτοί από το αντικείμενο της παρακολούθησης. Μόλις το τελευταίο αποχωρήσει από την οπτική τους γωνία, ο Γκίντερ θα απομακρυνθεί σα να μην συνέβη τίποτα, με την συνεργάτιδα του όμως να τον κοιτάζει με την θλίψη που εγκυμονεί η συνείδηση εκείνης της ζωής που θα μπορούσε να έχει συμβεί, μα δεν ξεκίνησε ποτέ. Στο όνομα ενός «ασφαλέστερου» κόσμου…

Joe (2013) *** 1/2

Από τον Ηλία Δημόπουλο

Σκηνοθεσία: Ντέϊβιντ Γκόρντον Γκριν

Πρωταγωνιστούν: Νίκολας Κέϊτζ, Τάϊ Σέρινταν, Γκάρι Πόουλτερ

117’, 2.35:1

Το αμερικάνικο ανεξάρτητο σινεμά, όπως και ο ιταλικός νεορεαλισμός 70 χρόνια πριν, εμφανίστηκε σαν ιστορική κινηματογραφική αναγκαιότητα. Ένα σινεμά υπερβολικά στυλιζαρισμένο και αστικό έπρεπε ν΄αντικατασταθεί από μια εμφατικά ρεαλιστική απεικόνιση χαλεπών καιρών ανθρωπιστικής απουσίας και ανθρώπινου βασάνου.

Μια υποκατηγορία αυτών των ανεξάρτητων παραγωγών (Winter’s Bone, Beasts of a Southern Wild ακόμα και το Paperboy του Λι Ντάνιελς) καταπιάνεται με μια Αμερική που σου θυμίζει τι έκτρωμα γεννήθηκε από την αναμέτρηση του άτεγκτου καπιταλισμού με την πληθυσμιακή έκρηξη μιας γιγάντιας Ηπείρου, πόσοι άνθρωποι εκτοπίστηκαν στο αχανές, ζουγκλοειδές άγνωστο μιας χώρας που δεν μπόρεσε, και δεν ενδιαφέρεται να μπορέσει, να εξυπηρετήσει αυτούς που (αυτο)κλήθηκε να αναθρέψει. 

Τουτέστιν, Joe.
Κάπου στο Τέξας οι κάτοικοι είναι ανάμεσα στον εξαντλητικό βιοπορισμό, τις πίπες σε ερειπιώδη μπουρδέλα, τον αγύριστο αλκοολισμό, τις τερατώδεις «οικογενειακές» αποφύσεις. Ο Joe – ο Νίκολας Κέϊτζ που σου θυμίζει επιτακτικά γιατί είναι ο μεγαλύτερος χαμένος ηθοποιός της γενιάς του – βγαίνει απ’ όλο αυτό το συνονθύλευμα, έχοντας μπαγκάζια του ένα βαρύ παρελθόν κι ένα αγωνιωδώς αξιοπρεπές παρόν. Στην πορεία, όπως σε όλες τις ταινίες αυτού του τύπου (το επίσης indie Sling Blade του ’96, το Γκραν Τορίνο του Ίστγουντ ή σχεδόν όποιο κλασσικό αμερικάνικο γουέστερν προτιμάς) θα κληθεί να πάρει την απόφαση μιας στάσης. Μιας στάσης όχι απαραίτητα ενσυνείδητα ηθικής αλλά γεννημένης από συγκυρίες που κρίνεις κάποια στιγμή στη ζωή σου αν θα επιτρέψεις να ταπώσουν την ανθρωπιά σου ή θα τις υπερκεράσεις.

Βρώμικο, μίζερο, σχεδόν εξπρεσιονιστικά -ανά στιγμές- ρεαλιστικό και εκπληκτικά παιγμένο από ένα καστ σε μεγάλο βαθμό ερασιτεχνών (ο τρομερός Πόουλτερ υπήρξε πραγματικός άστεγος και πέθανε δυο μήνες μετά τα γυρίσματα στους δρόμους του Τέξας) το Joe δεν είναι η καλοκαιρινή ταινία που προσδοκάς αλλά όταν με το καλό βρεθεί στο διάβα σου θ’ αφήσει το σημάδι της στο σημείο που είχες αφήσει γι΄αυτήν.

Σε Λάθος Χρόνο (Locke, 2013) ***1/2

Από  τον Ιωάννη 'Moody' Λαζάρου

Σκηνοθεσία: Στίβεν Νάιτ

Πρωταγωνιστεί: Τομ Χάρντι

85’, 2.35:1

Οι καιροί, μαζί τους και οι ανθρώπινες αναφορές, συνεχώς αλλάζουν. Έτσι, η περίφημη ρήση του Γκοντάρ περί των στοιχειωδών συστατικών μιας ταινίας, ένα κορίτσι και ένα όπλο, δίνουν σήμερα τη θέση τους σε έναν άνδρα, ένα αυτοκίνητο και ένα HandsFree. Και ο Νάιτ (σεναρίστας των “Dirty Pretty Things” και “Eastern Promises”) με τούτο το απρόσμενο, επιδέξια μινιμαλιστικό, και ψυχωμένο τόλμημά του στο αποδεικνύει περίτρανα.

Ο άνδρας θα μπορούσε να είναι οποιοσδήποτε από εμάς. Αυτό που τον κάνει ήρωα μιας ιστορίας είναι πως παρουσιάζεται αμετακίνητος σε μια ριψοκίνδυνη απόφαση της οποίας η πραγμάτωση γίνεται αυτοσκοπός του. Το αυτοκίνητο είναι το μέσο που θα τον οδηγήσει στην εκπλήρωση. Το HandsFree ο τρόπος για να επικοινωνήσει με τους δικούς του, να τους ενημερώσει για το τί συμβαίνει ή για το τί δεν πρόκειται να συμβεί· το μέσο που διασπείρει στους άλλους την συνειδητοποιημένη ηθική στάση που κρατά απέναντι στα πράγματα, ακόμη κι αν αυτή του στερεί μια μεγάλη δουλειά και την οικογενειακή του γαλήνη. Το εσωτερικό διακύβευμα είναι ακόμη μεγαλύτερο.

Ο Πλανήτης των Πιθήκων: Η Αυγή (2014) ***1/2

Από τον Ηλία Δημόπουλο

Σκηνοθεσία: Ματ Ριβς

Πρωταγωνιστούν: Άντι Σέρκις, Τζέϊσον Κλαρκ, Γκάρι Όλντμαν

130’, 1.85:1

Όσοι μεγάλωσαν σε εποχές που το αμερικάνικο εμπορικό σινεμά ξεκινούσε από το Ρόκι και τα Σαγόνια του Καρχαρία και συνέχιζε από τον Ιντιάνα Τζόουνς μέχρι τον Εξολοθρευτή (στους πρώτους δύο αναφέρομαι…), έχουν μια διαφορετική αντίληψη για το blockbuster. Το μετράνε (και) για την βασική μυθοποιητική διαδικασία, τον τρόπο που η εποχή βρίσκει για να κωδικοποιεί βασικές της αλήθειες και ταυτόχρονα να τις μεταφράζει σε ευρεία κλίμακα. Δυστυχώς τα κάμποσα τελευταία χρόνια το «ευρεία» εκλαμβάνεται από το Χόλιγουντ ως «μαζική», κι έτσι για κάθε Άρχοντα των Δαχτυλιδιών παίρνεις κι ένα κομπόδεμα σαχλαμάρες.

Ο Απρόβλεπτος Κύριος Σπίβετ (2013) ***1/2

Από τον Ιωάννη 'Moody' Λαζάρου

Σκηνοθεσία: Ζαν Πιερ Ζενέ

Πρωταγωνιστούν: Κάιλ Κάτλετ, Έλενα Μπόναμ Κάρτερ, Τζούντι Ντέιβις.

105’, 2.35:1, 3D

Το σπουργίτι συμβολίζει την ανάμειξη των εγκόσμιων με τα μαγικά σύμπαντα· αυτό είναι και το μικρό όνομα του χαρισματικού μικρού ήρωα της ταινίας που μπορεί και λειτουργεί σαν σπουδαίος επιστήμονας, αν και μόλις δέκα ετών, διατηρώντας πάντα ανοικτή επικοινωνία με την παιδική του φαντασία, συνδυάζοντας οξυδερκές πνεύμα με ζωηρή ψυχή.

Για τους εξωτερικούς παρατηρητές στη Μοντάνα, προφανώς, είναι το παράξενο αγόρι που μιλά ακαταλαβίστικα, που το σχολείο προσπαθεί να του εξουδετερώσει κάθε «αμαρτωλή» παρέκκλιση, που ο λακωνικός πατέρας που διατηρεί ράντσο αδυνατεί να συμπλεύσει μαζί του –παρομοίως και τα δύο αδέρφια- και μόνο η μητέρα, μοιάζοντας να του κληροδότησε τους ιδιότυπους νευρώνες, τον κατανοεί. Κι αφού σύμφωνα με τη ρήση από το “Big Fish” του Μπέρτον το μεγάλο ψάρι στη λίμνη πνίγεται, ο Σπάροου Σπίβετ θα δοκιμάσει την τύχη της μελέτης του σε πανεπιστήμια του «πολιτισμένου» κόσμου, αποκρύπτοντας για ευνόητους λόγους την πραγματική του ταυτότητα.

H Μοναχική Σύζυγος (1964) ***1/2

Από τον Ιωάννη 'Moody' Λαζάρου

Σκηνοθεσία: Σατγιαζίτ Ρέι

Πρωταγωνιστούν: Σουμίτρα Χατερζί, Μαντχάμπι Κουκχερζί, Σαϊλέν Μουκχερζί

117', ασπρόμαυρο

Μια ιστορία που εκτυλίσσεται στην υπό βρετανική κατάληψη Ινδία στα τέλη του 19ου αιώνα, κατά τη Βικτωριανή εποχή των αποικιοκρατών. Σε αυτήν, μία γυναίκα περνά τον περισσότερο καιρό μόνη στο σπίτι παρακολουθώντας τη ζωή μονάχα μέσα από τα κυάλια της, μιας που ο εκδότης σύζυγός της είναι απασχολημένος με την πολιτική ζωή. Καθώς νοιάζεται όμως, παρατηρεί τη θλίψη που της προκαλεί η μοναξιά και ζητά από έναν ξάδερφό του που αγαπά τη λογοτεχνία να της κρατά παρέα. Μοιραία τότε, αυτή (σταδιακά) θα τον ερωτευθεί παράφορα.

Μέχρι το Τέλος (The Homesman, 2014) ****

Από τον Ιωάννη 'Moody' Λαζάρου

Σκηνοθεσία: Τόμι Λι Τζόουνς

Πρωταγωνιστούν: Τόμι Λι Τζόουνς, Χίλαρι Σουάνκ, Γκρέις Γκάμερ, Τζον Λίθγκοου

2.35:1, 122’

Υπάρχει μια ακατανίκητη λαχτάρα για μια νέα ταινία του Τόμι Λι Τζόουνς, για κάποιους λίγους μόνο, εικάζω. Είναι αυτό που αποπνέει ως φυσιογνωμία -παραδοσιακά αγέλαστη-, είναι το άρρητο της ηθικής στάσης ως υπαρξιακή ανάγκη που κυοφορεί το σκηνοθετικό ντεμπούτο του («Οι Τρεις Ταφές του Μελκιάδες Εστράδα»), είναι ο τολμηρός μεταφυσικός στοχασμός στο «Sunset Limited». Είναι πως τέτοιοι άνθρωποι, όχι μόνο στο χώρο του θεάματος αλλά όπου κι αν ψάξεις, μοιάζει να εκλείπουν.

Με τη στόφα του πιο σοφού παλαιομοδιτισμού, αλλά και τη διαχρονικότητα του αναμφίβολα κλασικού, κείνη η ξεχασμένη, ακατέργαστη αρσενικότητα που από φύση και επιλογή δε συγχρονίζεται με την ευκαιριακότητα της εποχής της, που διακατέχεται από μια αξιοζήλευτη ευθύτητα και μια απλότητα στους τρόπους της, που το αστραφτερό Χόλιγουντ δεν μπορεί να αλλοτριώσει.

(Ο ίδιος ο Τζόουνς δείχνει να παραμένει ένας τίμιος και εργατικός Τεξανός rancher, στην ουσία του.)

Και το γεγονός πως αποφάσισε σε μια βιολογικά προχωρημένη ηλικία να καταπιαστεί με τη σκηνοθεσία υποδηλώνει την ειλικρινή εσωτερική του επιταγή να μοιραστεί όσα κουβαλά και να διασώσει όσα πρεσβεύει. Έτσι, και στη δεύτερη κινηματογραφική του ταινία αφηγείται μια ομηρικών διαστάσεων περιπέτεια (εξωτερικά, γιατί εσωτερικά μελετά το ίδιο το γεγονός, τον άνθρωπο δηλαδή, τον Αμερικάνο με το πολιτισμικό του φορτίο εν προκειμένω), με τη μορφή μιας γουέστερν road movie, τοποθετημένης στο Τότε, που εκτυλίσσεται κατά μήκος των ασάλευτων και έρημων πλαγιών της Μεσοδυτικής Αμερικής, μιας τοπογραφίας λιγότερο ελκυστικής αλλά περισσότερο μελαγχολικής από του Τζον Φορντ, πλήρως εγκαταλελειμμένης, που σίγουρα δε γεννά την επιθυμία να κατοικηθεί.

Λίγα μίλια δυτικότερα, όμως, υπάρχει μια μικρή ανθρώπινη κοινότητα, που διοικείται από πάστορα και διακατέχεται από φόβο. Ένα μέρος τραχύ, ανθρώπων φτωχών και απολίτιστων, αποστερημένων όποιου συναισθήματος, γι’αυτό βίαιων και άπληστων· που μιλούν για φόρους και θανάτους, αλλά αποφεύγουν τις κουβέντες για την τρέλα και που εντός της κάμαρής τους σφαλίζουν τα πιο σκοτεινά μυστικά. Αλλά και λίγο ανατολικότερα, που υπάρχει ένα ξενοδοχείο απαστράπτον από περιποίηση, την ίδια απανθρωπιά συμπεραίνεις.

Σε αντίθεση με όλους αυτούς, η Μαίρη Μπι (καταγόμενη από τη Νέα Υόρκη) της Χίλαρι Σουάνκ είναι μια μοναχική, αξιοπρεπής και δυναμική αγρότισσα. Ίσως λιγάκι άχαρη και κάπως δεσποτική, αλλά άξια και έντιμη πέρα για πέρα. Γεροντοκόρη για τα ήθη της εποχής, αναζητά γαμπρό για να μην τη στραβοκοιτάζουν, παρ’ ότι όσες παντρεύτηκαν, τρελάθηκαν -κι αυτό είναι ένα από τα πολλά σημεία που εντοπίζεται ιδιότυπο μαύρο χιούμορ στην ταινία.

Ανάμεσα σε τόσους άβουλους μαντράχαλους, αυτή είναι η μόνη που θα προθυμοποιηθεί, σαν ο σιωπηρός ήρωας που καμιά φορά κρύβεται στη διπλανή μας πόρτα, να μεταφέρει τις τρεις φρενοβλαβείς από τη Νεμπράσκα στην Αϊόβα (κινούμενη ανατολικά, παραδόξως για γουέστερν) και να τις παραδώσει στον πολιτισμό ενός εκκλησιαστικού ιδρύματος. Για καλή (;) της τύχη, σώζοντας έναν κυνηγημένο μικροαπατεώνα -και εξ ίσου μοναχικό-, τον υποχρεώνει (έναντι και κάποιας χρηματικής αμοιβής) να τη συνοδεύσει με το πιστόλι και τ’ άλογό του στο μακρύ και επικίνδυνο ταξίδι.

Και καθώς τα μίλια που διανύουν με την άμαξα πληθαίνουν, ο Τζορτζ Μπριγκς, που ενσαρκώνει ο Τζόουνς, γίνεται ο αντιήρωας που σταδιακά θα αναζητήσει λύτρωση μέσα από αυτή τη συνύπαρξη, αφού την αρχική καχυποψία του θα διαδεχθεί η κατανόηση και η μνησικακία του θα μετατραπεί σε συγκρατημένο νοιάξιμο. Πρωτίστως, για το γυναικείο φύλο, μέσα από του οποίου το βλέμμα ο Τζόουνς διαβάζει αντισυμβατικά τη μεθοριακή «εποποιία», τιμώντας το γενναιόδωρα κατ’αυτόν, και όχι μόνο, τον τρόπο.

Και αντιστοίχως με την τελευταία επιθυμία του Μελκιάδες Εστράδα, σαν απομεινάρι του μύθου του Πολυνείκη από την «Αντιγόνη» του Σοφοκλή, η σεβαστική (και μετά τιμής, όταν το χρωστάς στο νεκρό) ταφή επιβάλλεται, για να επέλθει η κάθαρση. 

Το Πέρασμα του Μίλερ (1990) ****

Από τον Ηλία Δημόπουλο

Σκηνοθεσία: Τζόελ και Ίθαν Κοέν

Πρωταγωνιστούν: Γκάμπριελ Μπερν, Άλμπερτ Φίνεϊ, Μάρσια Γκέϊ Χάρντεν, Τζον Τουρτούρο, Τζον Πολίτο.

115’, 1.85:1

Λίγο πριν αποκρυσταλλώσουν την βασική θεματική τους της ανθρώπινης ανεπάρκειας σ’ έναν αδύνατον να ελεγχθεί κόσμο προικισμένο αδιαφορία, οι Κοέν έδειξαν από την αρχή την ασυγκράτητη σινεφιλία τους σαν βασική πηγή έμπνευσης. Το Πέρασμα του Μίλερ είναι μια μεταγραφή του Γιοζίμπο και του Για μια Χούφτα Δολάρια σ’ ένα σύμμεικτο κινηματογραφικό σύμπαν γκανγκστερικού νουάρ. Εδώ ο ήρωας δεν είναι πανύβλαξ, όπως τόσοι πριν και μετά, είναι ο πιο έξυπνος όλων. Και παρά τον αμοραλισμό που μόνιμα εσωκλείουν τα αδέλφια, έχει τις ηθικές σταθερές του της αφοσίωσης και του κώδικα να επιλέγει τους ανθρώπους του. Έτσι λοιπόν ο Τομ θ’ ακολουθήσει την διαδρομή ανάμεσα στις δυο συμμορίες της πόλης, του Λίο και του Κάσπαρ, με γνώμονα κάτι ανάμεσα στο αυτοσυντηρητικό του καθήκον και την ιδιότυπη ηθική επιταγή. Και θα το κάνει κρύβοντας κι από μας ακόμα τα κίνητρα που τον ωθούν – να μια μεγάλη διαφορά από το πλήρως αμοραλιστικό γουέστερν του Λεόνε.

Χίλιοι Τρόποι Να Πεθάνεις Στην Άγρια Δύση (2014) ***

Από τον Γιάννη Βασιλείου

Σκηνοθεσία: Σεθ ΜακΦάρλαν

Πρωταγωνιστούν: Σεθ ΜακΦάρλαν, Σαρλίζ Θέρον, Λίαμ Νίσον

116', 2.35:1

Τους κωμικούς μου τους θέλω ασυγκράτητους. Να δοκιμάζουν πράγματα, να ξεδιπλώνουν ανερυθρίαστα το χάρισμα με το οποίο τους ευλόγησε η φύση, με απώτερο στόχο να με κάνουν να γελάσω. Κι ας αποτυγχάνουν σε κάποιες περιπτώσεις. Για εκείνες τις φορές που πετυχαίνουν τον στόχο τους, θα τους ευγνωμονώ για μια ζωή. Κι άσε τους άλλους να αναρωτιούνται, γιατί δεν μαθαίνει κανείς σε αυτούς τους «ενοχλητικούς» τύπους τί σημαίνει εγκράτεια. Είναι να αναρωτιέσαι όμως για ποιόν αρρωστημένο λόγο να θέλει κάποιος να φέρει εκείνον που ξεχωρίζει στα μέτρα των υπολοίπων. Γιατί, στα αλήθεια, να βάλεις τον Νταλί να ζωγραφίσει όπως ο Μπομπ Ρος; Και πόσο θλιβεροί είναι εκείνοι οι άνθρωποι που τους ρωτάς ποια είναι η αγαπημένη τους ταινία του Θανάση Βέγγου και σου απαντούν «Το Βλέμμα του Οδυσσέα»;

Το A Million Ways to Die in the West είναι μία από εκείνες τις ευτυχείς και ολοένα και σπανίζουσες περιπτώσεις εντός της γενικευμένης πολιτικής ορθότητας της εποχής που διανύουμε, όπου μια κωμική διάνοια αφήνεται ελεύθερη να δημιουργήσει. Εν προκειμένω ο  Σεθ Μακ Φάρλαν, ένας από τους πιο επιτυχημένους κωμικούς δημιουργούς της εποχής μας, στρέφει το ενδιαφέρον του στην Άγρια Δύση. Το σημείο αναφοράς είναι μεν το Blazing Saddles - και οι πρώτες, πιο «αστείες» ταινίες του Γούντι Άλεν-, ωστόσο εδώ δεν έχουμε να κάνουμε ακριβώς με μια γουέστερν παρωδία. Το φιλμ είναι μια κωμωδία, στηριγμένη στην ιδέα του πώς θα έβλεπε ένας άνθρωπος της σημερινής εποχής την ζωή στην Άγρια Δύση, όπως την γνωρίσαμε μέσα από την μυθολογία της. Δεν λείπουν κάποια δομικά στοιχεία του genre (η μονομαχία, ο καυγάς στο σαλούν, οι Ινδιάνοι), καθώς και τα random flashbacks, οι ποπ αναφορές και τα γκεστ διασημοτήτων, όλα τους trademarks του δημιουργού. Και το αποτέλεσμα βγάζει πολύ πλάκα, έστω κι αν δεν δουλεύουν εξίσου όλα τα γκαγκ - το αυτό ισχύει και για το Blazing Saddles άλλωστε. Κι αν ο ΜακΦάρλαν είχε προσθέσει δυο, τρία πράγματα για την ανδρική ψυχοσύνθεση και την ακεραιότητα της, όπως αυτή δοκιμάζεται από το άλλο φύλο αλλά και από τον εαυτό της, αφενός θα είχε προκαλέσει χαμόγελα στο στρατόπεδο των οπαδών της θεωρίας του auteur  κι αφετέρου θα είχε παραδώσει ένα φιλμ εφάμιλλο του ντεμπούτου του.

Σκουριασμένη Πόλη (2013) ***1/2

Από τον Ιωάννη 'Moody' Λαζάρου

Σκηνοθεσία: Σκοτ Κούπερ

Πρωταγωνιστούν: Κρίστιαν Μπέιλ, Γούντι Χάρελσον, Κέισι Άφλεκ, Ζόι Σαλντάνα,

Φόρεστ Γουίτακερ, Γουίλεμ Νταφόε

116’, 2.35:1

Άλλο ένα κεφάλαιο στη μακρά παράδοση της αμερικανικά κινηματογραφούμενης διαβρωμένης ψυχολογίας του βετεράνου πολέμου στη μετα-Ιράκ εποχή (κατ’ αντιστοιχία με τα 70’s και τα 80’s που κυριεύθηκαν από την αντίστοιχη μετα-Βιετνάμ, με χαρακτηριστικά δείγματα τον «Ελαφοκυνηγό» και το «Full Metal Jacket») που αντιστρέφοντας την Κενεντική ρήση έκαναν πράγματα για την πατρίδα τους αλλά αυτή δεν κάνει για εκείνους, αλλά και χαρτογράφηση της απελπισμένης, αφού χωρίς προοπτική, εργατικής τάξης της Πενσιλβανία που μοιάζει ντετερμινιστικά σκάρτο παράγωγο του νοσηρού πολιτικο-οικονομικού της περιβάλλοντος και των καταποντισμένων θεσμών (βλέπε την τοπική αστυνομία και τη δικαστική εξουσία), αυτή η «Σκουριασμένη Πόλη» είναι μια απειλητική υψικάμινος για όσους, παραδομένοι γαρ, καίγονται μέσα της, αλλά φανερώνεται ακόμη πιο τρομακτική για τους (λίγους) άλλους που επιζητούν διακαώς σωτήρια απελευθέρωση από αυτήν –σε υπεράσπιση αυτών, άλλωστε, δεσπόζει και το “Release” των Pearl Jam σε έναρξη και φινάλε.

Λευκός Ελέφαντας (2012) ***

Από τον Ηλία Δημόπουλο

Σκηνοθεσία: Πάμπλο Τραπέρο

Πρωταγωνιστούν: Ρικάρντο Νταρίν, Ζερεμί Ρενιέ, Μαρτίνα Γκούσμαν

105’, 2.35:1

Λίγο πριν το Μουντιάλ της Αργεντινής, η εκεί στρατιωτική χούντα θέλησε να κρύψει από το διεθνές βλέμμα τις τεράστιες ανισότητες στο εσωτερικό της χώρας αποκλείοντας έναν αχανή χώρο στην καρδιά του Μπουένος Άϊρες. Η Ciudad Oculta – γνωστή σήμερα σαν η «Κρυφή Πόλη» - ήταν μια απέραντη παραγκούπολη, μια έσχατη φτωχογειτονιά που σταδιακά έγινε ένα κράτος εν κράτει, με σφύζουσα εγκληματικότητα και σφοδρή φτώχεια.

Ο Λευκός Ελέφαντας είναι γι’ αυτή τη γειτονιά. Μια από κείνες τις ταινίες που τόσο εύκολα μπορούν να κατρακυλήσουν σε κάτι ανάμεσα στην επίδειξη βιρτουοζιτέ (Η Πόλη του Θεού) και στην λαϊκίστικη καταγγελία.